Subnet Nedir, Neden Gerekli?
Subnet (alt ağ), içinde bulunduğumuz ağın kendisidir. Amacı IP israfını önlemektir: bir ağdaki her cihaza tek tek küresel IP verilseydi, 4.3 milyarlık IPv4 adres havuzu çok kısa sürede tükenirdi. Subnetting, büyük bir ağı ihtiyaca göre küçük parçalara bölerek bu adresleri verimli kullanmayı sağlar.
Senaryo: Üç Kahve Dükkanı
Elimizde büyük bir ağ adresi var: 10.1.1.0/24. Bu ağı, her
birinde farklı sayıda cihaz olan 3 kahve dükkanına paylaştırmamız
gerekiyor. Her dükkanda:
- 5 çalışan, 1 sunucu, 2 Raspberry Pi, 2 kablosuz erişim noktası, ~20 misafir
- 10 yedek adres
Toplamda dükkan başına yaklaşık 40 host adresine ihtiyaç var.
1. Adım: Gereken Host Bit Sayısını Bulmak
İkilik (binary) maskede iki tür bit vardır: network bitleri (ağın kendisini gösterir) ve host bitleri (o ağın içine kaç cihaz sığabileceğini gösterir).
40 hostu barındırabilecek en küçük 2'nin kuvvetini buluyoruz: 32 (2⁵) yetersiz, bir üstü olan 64 (2⁶) yeterli. Yani bize 6 host biti gerekiyor.
2. Adım: Network Bitlerini ve Artış Miktarını Belirlemek
Host sayısına göre bölerken, saklanan 6 host biti dışındaki tüm bitler network bitine (1) dönüştürülür. Son network bitinin değeri, ağların hangi artışla (increment) büyüyeceğini belirler — burada bu değer 64'tür.
Bu hesaplamalar sonucunda üç dükkan için şu ağlar ortaya çıkar:
| Dükkan | Ağ Aralığı | CIDR |
|---|---|---|
| 1. Dükkan | 10.1.1.0 – 10.1.1.63 | /26 |
| 2. Dükkan | 10.1.1.64 – 10.1.1.127 | /26 |
| 3. Dükkan | 10.1.1.128 – 10.1.1.191 | /26 |
İkilik sistemdeki 11000000 alt ağ maskesi, onluk sistemde
255.255.255.192'ye — CIDR notasyonuyla /26'ya
— karşılık gelir.
Gerçek Dünya Örneği: ISP Dağıtımı
Bir İnternet Servis Sağlayıcısı, 142.0.200.0/16 ağını
kullanarak 5 müşteriye en az 20'şer IP verecek olsun:
- 20 IP için 5 host biti (32'lik dilim) yeterli.
- Artış miktarı 32 olur, ağlar /27 maskesiyle oluşturulur (ör. 142.0.200.0–31, 142.0.200.32–63, ...).
Özet
Host sayısına göre subnetting yaparken mantık tersten işler: önce ihtiyaç duyulan host sayısını karşılayan en küçük 2'nin kuvvetini bul, o kadar biti host için ayır, geri kalanı network bitine çevir. Son network bitinin değeri, alt ağların artış miktarını verir.